Эй унда! Органик булмаған тоҙҙар менән тәьмин итеүсе булараҡ, мин был бәләкәй генә химик берләшмәләр үҫемлектәрҙең үҫешенә ҙур йоғонто яһай алыуын үҙ күҙҙәрем менән күргәнем бар. Был блогтағы яҙмала, мин донъяға сумырға йыйынам органик булмаған тоҙҙар һәм аңлатырға, улар нисек беҙҙең япраҡлы дуҫтарға йоғонто яһай.
Әйҙәгеҙ, нигеҙҙәрҙән башлайыҡ. Органик булмаған тоҙҙар — һыуҙа иреп, иондарға тарҡалған минералдар. Был иондар үҫемлектәрҙә төрлө физиологик процестар өсөн бик мөһим. Органик булмаған тоҙҙарҙың ике төп төрө бар, уларҙы үҫемлектәргә кәрәк: макроэлементтар һәм микроэлементтар.
Макроэлементтар сағыштырмаса күп күләмдә кәрәк. Уларға азот (N), фосфор (Р), калий (К), кальций (Ca), магний (Мг) һәм көкөрт (S) инә. Азот үҫемлектәр үҫеше өсөн супер мөһим, сөнки ул’ы төп компонент аҡһымдар, хлорофилл, һәм нуклеин кислоталары. Үҫемлектәр етерлек азот менән йәмле, йәшел япраҡлы булырға ынтыла. Фосфор завод эсендә энергия тапшырыу һәм һаҡлауҙа мөһим роль уйнай. Ул’s шулай уҡ мөһим тамыр үҫеше һәм сәскә һәм емеш-еләк етештереү. Калий стоматаның асылыуын һәм ябыуын көйләргә ярҙам итә, улар газ алмашыныуын контролдә тотҡан япраҡтарҙа бәләкәй генә поралар. Ул шулай уҡ үҫемлектең ауырыуҙарға һәм стрессҡа ҡаршы тороусанлығын арттыра.
Кальций күҙәнәк диуары структураһы һәм тотороҡлолоҡ өсөн мөһим. Ул үҫемлектең дөйөм ныҡлығы һәм бөтөнлөгө өсөн мөһим булған көслө күҙәнәк диуарҙары барлыҡҡа килергә ярҙам итә. Магний — хлорофиллдың үҙәк компоненты, үҫемлектәргә йәшел төҫ биргән һәм фотосинтез өсөн яуаплы пигмент. Көкөрт айырым аминокислоталар һәм витаминдарҙы синтезлауҙа ҡатнаша.
Ә микроэлементтар күпкә аҙыраҡ күләмдә кәрәк. Уларға тимер (Fe), марганец (Мн), цинк (Zn), баҡыр (Cu), бор (В), молибден (Мо) һәм хлор (Cl) инә. Хатта улар’ы аҙ күләмдә талап ителә, улар’ы ғына мөһим, макроэлементтар. Мәҫәлән, хлорофилл синтезы өсөн тимер кәрәк һәм фотосинтез ваҡытында электрондарҙы тапшырыуҙа ҡатнаша. Марганец ферменттарҙы әүҙемләштереүҙә роль уйнай һәм фотосинтез һәм азот алмашыныу өсөн мөһим.
Хәҙер, әйҙәгеҙ, нисек дөрөҫ баланс органик булмаған тоҙҙар үҫемлектәрҙең үҫешен күтәрә ала. Үҫемлектәр был тоҙҙоң тейешле күләменә эйә булғанда, улар үҙҙәренең физиологик процестарын һөҙөмтәлерәк башҡара ала. Мәҫәлән, азот менән етерлек тәьмин ителгән үҫемлек күберәк аҡһымдар етештерәсәк, улар үҫеш һәм үҫеш өсөн мөһим. Был япраҡтар майҙанының артыуына, һабаҡтарының нығыраҡ, дөйөм алғанда, үҫемлектәрҙең һаулығын яҡшыраҡ итеүгә килтерергә мөмкин.
Фосфорға бай тупраҡ тамыр үҫешен стимуллаштыра ала, был үҫемлектәргә ерҙән күберәк һыу һәм туҡлыҡлы матдәләр алырға мөмкинлек бирә. Был бигерәк тә үҫемлектәрҙең үҫешенең тәүге стадияһында мөһим. Калий үҫемлектәргә ҡоролоҡҡа һәм башҡа экологик стресстарҙы һыу алыуҙы көйләү һәм трансспирация аша һыу юғалтыуҙы кәметергә ярҙам итә.
Әммә был тоҙҙар барлығы тураһында ғына түгел; был шулай уҡ дөрөҫ нисбәттәре тураһында. Әгәр ҙә тупраҡта органик булмаған тоҙҙар дисбалансы бар икән, ул үҫемлектәрҙең үҫешенә кире йоғонто яһай ала. Мәҫәлән, артыҡ азот сәскә һәм емеш-еләк етештереү иҫәбенә артыҡ вегетатив үҫеш тыуҙыра ала. Ул шулай уҡ үҫемлектәрҙе ауырыуҙарға һиҙгерерәк итә ала. Икенсе яҡтан, был кәрәкле тоҙҙарҙан теләһә ниндәй етешмәүе үҫешкә, япраҡтарҙы һарғайтыуға һәм дөйөм үҫемлектәрҙең эшмәкәрлеге насар булыуына килтерергә мөмкин.
Әйҙәгеҙ, бер аныҡ органик булмаған тоҙға яҡынданыраҡ ҡарайыҡ:Аммиак хлорид. Аммиак хлориды — азот һәм хлор сығанағы. Аммиак хлориды азот аммиак формаһында, был үҫемлектәр өсөн еңел генә ҡабул ителә. Ул үҫемлектәр өсөн ҙур вариант була ала, улар азот сығанағы булараҡ нитрат өҫтөндә аммиакты өҫтөн күрә. Хлор, аҙ күләмдә кәрәк булһа ла, осморегуляцияла һәм фотосинтезда роль уйнай. Ул үҫемлек күҙәнәктәре эсендә һыу һәм иондар дөрөҫ балансын һаҡларға ярҙам итә.
Әммә, башҡа тоҙҙар кеүек үк, аммиак хлориды ҡулланып, һаҡ ҡына эшләргә кәрәк. Артыҡ - ҡулланыу тупраҡтың кислоталылығын арттырыуға килтерергә мөмкин, был башҡа туҡлыҡлы матдәләрҙең булыуына йоғонто яһай ала. Был’s мөһим, тупраҡ даими һынау һәм ҡулланыу ставкаларын көйләү нигеҙендә завод ихтыяждары һәм тупраҡ шарттары.
Тағы бер аспектты ҡарарға кәрәк, нисек органик булмаған тоҙҙар үҫемлектәр ҡабул итә. Үҫемлектәр был тоҙҙарҙы үҙ тамырҙары аша иондар рәүешендә үҙләштерә. Тамыр күҙәнәктәрендә махсус транспорт аҡһымдары бар, улар тупраҡ иретмәһенән кәрәкле иондарҙы һайлап алыу мөмкинлеген бирә. Тупраҡтағы был иондарға тупраҡ рН, температура һәм башҡа иондар булыуы кеүек факторҙар йоғонто яһай. Мәҫәлән, түбән рН-да тимер һәм алюминий кеүек ҡайһы бер металл иондары үҫемлектәргә иретелгән һәм потенциаль ағыулы булып китә ала.
Гидропоник системаларҙа, унда үҫемлектәр тупраҡ урынына туҡлыҡлы матдәләр иретмәлә үҫтерелә, органик булмаған тоҙҙар кимәлен контролдә тота, тағы ла тәнҡитле. Сөнки унда’ы тупраҡ юҡ, буфер туҡлыҡлы матдәләр иретмәһе, теләһә ниндәй дисбаланс тиҙ генә үҫемлектәргә йоғонто яһай ала. Үҫтереүселәргә үҫемлектәрҙең оптималь үҫешен тәьмин итеү өсөн макроэлементтар һәм микроэлементтар концентрацияһын ентекле күҙәтергә һәм көйләргә кәрәк.
Органик булмаған тоҙҙар ҙа үҫемлектең экологик стрессҡа яуап биргәнендә роль уйнай. Мәҫәлән, тоҙло тупраҡта үҫемлектәргә натрий һәм хлорид иондарының юғары кимәленә түҙә белергә кәрәк. Ҡайһы бер үҫемлектәр был иондарҙы үҙ күҙәнәктәренән сығарыу йәки үҫемлектең аҙ һиҙгер өлөштәрендә компартментациялау механизмдарын эшләгән. Башҡа мөһим органик булмаған тоҙҙар дөрөҫ балансын биреп, беҙ үҫемлектәргә был көсөргәнешле шарттарҙы яҡшыраҡ еңергә ярҙам итә алабыҙ.
Тимәк, нисек һеҙ ышаныслы һеҙҙең үҫемлектәр дөрөҫ күләмдә органик булмаған тоҙҙар ала? Тәүҙә тупраҡты тикшереп ҡарағыҙ. Тупраҡ анализы һеҙгә тупраҡтағы туҡлыҡлы матдәләрҙең хәҙерге кимәлен әйтәсәк һәм нимә өҫтәргә кәрәклеген билдәләргә ярҙам итә. Һынау һөҙөмтәләренә таянып, ҡулланыу өсөн тейешле органик булмаған тоҙҙарҙы һайларға мөмкин.
Әгәр һеҙ эҙләйһегеҙ юғары - сифатлы органик булмаған тоҙҙар һеҙҙең үҫемлектәр өсөн, һеҙ дөрөҫ урынға килгән! Органик булмаған тоҙҙар менән тәьмин итеүсе булараҡ, мин һеҙгә тәҡдим итә алам, һеҙҙең завод ихтыяждарын ҡәнәғәтләндерер өсөн киң спектр продукция. Һеҙгә кәрәкме макроэлементтар кеүек азот, фосфор, һәм калий йәки микроэлементтар кеүек тимер һәм цинк, беҙ’ве һеҙҙе ҡаплаған.
Әгәр һеҙ’беҙҙең продукция тураһында күберәк белергә йәки ниндәй ҙә булһа һорауҙарығыҙ бар, нисек органик булмаған тоҙҙар һеҙҙең үҫемлектәргә файҙа килтерә ала, тартынмағыҙ, ярҙам итеү өсөн. Беҙ бында ярҙам итеү өсөн һеҙгә иң яҡшы һайлау өсөн һеҙҙең баҡса йәки ауыл хужалығы операцияһы. Беҙҙең менән бәйләнешкә инеү өсөн бушлай консультация һәм әйҙәгеҙ, әңгәмә башлай, нисек беҙ бергә эшләй ала, оптималь үҫемлек үҫешенә өлгәшеү өсөн.
Һылтанмалар
- Маршнер, Х. (1995). Юғары үҫемлектәрҙең минераль туҡланыуы. Академик матбуғат.
- Эпштейн, Э., & Блум, А.Дж. (2005). Үҫемлектәрҙең минераль туҡланыуы: Принциптар һәм перспективалар. Синавэр Ассоциированный.